โซนหนังสือจตุจักร โครงการ 1: หาหนังสือมือสอง แสตมป์ เหรียญ ที่ซอยไหน

หัวใจของการล่าหนังสือมือสองและของเก่าในตลาดนัดจตุจักรอยู่ที่ โครงการ 1 (Section 1) ตามผังทางการของตลาด โซนนี้รวมทั้งหนังสือ ของเก่า–ของสะสม รวมถึงเฟอร์นิเจอร์และของแต่งบ้านไว้ในละแวกเดียวกัน ทำให้เดินต่อเนื่องได้โดยไม่ต้องข้ามฝั่งตลาด แต่หนังสือไม่ได้กระจุกอยู่ที่โครงการ 1 อย่างเดียว โซนหนังสือยังต่อเนื่องไปถึงโครงการ 27 ส่วนของเก่า–ของสะสมพาดไปถึงโครงการ 26 ด้วย ฉะนั้นถ้าตั้งใจมาหาหนังสือกับของสะสมโดยเฉพาะ ให้วางแผนเดินสามโครงการนี้เป็นวง ไม่ใช่เดินสะเปะสะปะทั้งตลาด

• โครงการ 1 — ใจกลางโซน รวมหนังสือ ของเก่า–ของสะสม เฟอร์นิเจอร์และของแต่งบ้านไว้ด้วยกัน เหมาะเป็นจุดตั้งต้น
• โครงการ 27 — ส่วนต่อของโซนหนังสือ เดินเชื่อมจากโครงการ 1 เพื่อกวาดร้านหนังสือให้ครบ
• โครงการ 26 — ส่วนต่อของโซนของเก่า–ของสะสม สำหรับคนตามหาแสตมป์ เหรียญ ของสะสมเฉพาะทาง
• แผงหนังสือมือสองกับแผงของเก่าจะให้ความรู้สึกต่างกัน — แผงหนังสือวางกองเรียงสัน ค่อย ๆ พลิกหาได้ ส่วนแผงของเก่ามักเป็นดีลเลอร์ที่จัดตู้จัดชั้นและคุยราคาเป็นชิ้น

ของที่หาได้จริงในสามโครงการนี้กว้างกว่าที่หลายคนคิด ไม่ได้มีแค่นิยาย มีทั้งหนังสือไทยและอังกฤษมือสอง นิตยสารเก่า การ์ตูนเก่า ไปจนถึงของสะสมสายจริงจังอย่างแสตมป์ เหรียญกษาปณ์เก่า ธนบัตรเก่า โปสการ์ด และแผ่นเสียงไวนิล ราคาขยับตามสภาพและความหายากค่อนข้างมาก ตัวเลขด้านล่างเป็นเพียงกรอบคร่าว ๆ ณ ช่วงที่เขียนและควรตรวจสอบหน้างานอีกครั้ง เพราะดีลเลอร์แต่ละเจ้าตั้งราคาไม่เท่ากัน

ข้อควรระวังคือช่วงราคาของแสตมป์ เหรียญ และธนบัตรหายากกว้างมาก ของบางชิ้นแตะหลักพันบาทขึ้นไปตามสภาพและความแท้ ต่างจากหนังสือปกอ่อนที่ยังอยู่ในหลักสิบถึงร้อยต้น ๆ ถ้าเป็นนักสะสมมือใหม่ ให้ถือกรอบราคานี้เป็นแค่จุดอ้างอิงเบื้องต้น ไม่ใช่ราคาตายตัว และอย่าลืมว่าตัวเลขทั้งหมดนี้ควรยืนยันกับแม่ค้าหน้าแผงอีกที เพราะราคาของสะสมขึ้นลงเร็วตามของที่เข้ามาในแต่ละสัปดาห์

ตลาดนัดจตุจักรเปิดเสาร์–อาทิตย์ เวลา 09.00–18.00 น. โดยบางโซนเริ่มขายตั้งแต่บ่ายวันศุกร์ ช่วงที่แนะนำให้เดินเพื่อเลี่ยงความร้อนและคนแน่นคือ 09.00–11.00 น. หรือหลัง 16.00 น. สำหรับการล่าหนังสือและของสะสมโดยเฉพาะ เช้าวันอาทิตย์ราว ๆ เก้าโมงถือว่าลงตัวที่สุด อากาศยังไม่ร้อนจัด ดีลเลอร์เพิ่งกางของ กองหนังสือยังเรียงครบ และมีแสงพอให้พลิกดูสภาพสันปกกับรอยเชื้อราได้ชัด ซึ่งเป็นเรื่องคอขาดบาดตายของคนซื้อหนังสือเก่า

• BTS หมอชิต ทางออก 1 — ทางเข้าหลักฝั่งตลาดนัด เดินเข้าถึงโซนโครงการได้สะดวก
• MRT กำแพงเพชร ทางออก 2 — โผล่ใกล้ตัวตลาดที่สุด เหมาะถ้าเล็งโซนหนังสือ–ของเก่าโดยตรง
• MRT สวนจตุจักร — อีกทางเลือกบนสายสีน้ำเงิน เชื่อมกับ BTS หมอชิตได้
• คนที่พักแถวหมอชิต–พหลโยธิน แวะเดินชั่วโมงเดียวช่วงเก้าโมงถึงสิบโมง แล้วกลับถึงบ้านก่อนเที่ยงได้สบาย

ราคาแรกที่ดีลเลอร์บอกมักเป็นราคาตั้งต้น ไม่ใช่ราคาสุดท้าย แต่การต่อราคาให้ได้ผลต้องรู้ว่ากำลังดูอะไรอยู่ สำหรับหนังสือ สภาพคือทุกอย่าง — ดูรอยเชื้อราสีน้ำตาล (foxing) ดูสันปกว่าหลุดหรือหักไหม หน้าครบไหม มีขีดเขียนหรือไม่ ของที่สภาพร่วงย่อมต่อได้มากกว่า ส่วนแสตมป์ เหรียญ และธนบัตร สภาพและความแท้เป็นตัวกำหนดราคาหลัก และการประเมินผิดพลาดมีต้นทุนสูง เพราะของปลอมหรือของซ่อมมาก็มี ถ้าซื้อหลายชิ้นจากแผงเดียว ลองขอราคารวมเป็นชุด มักได้ส่วนลดที่การซื้อทีละชิ้นไม่ได้

• ตรวจสภาพก่อนถามราคา — foxing สันปก ความครบของหน้า สำหรับหนังสือ; รอยสึก ความคมของลาย สำหรับเหรียญและแสตมป์
• ถือราคาแรกเป็นจุดเริ่ม แล้วค่อย ๆ เสนอ ไม่กดราคาแรงจนเสียมารยาท
• รวบซื้อหลายเล่ม/หลายชิ้นจากแผงเดียว แล้วขอราคาชุด มักได้ดีกว่าซื้อทีละชิ้น
• เดินจากไปอย่างสุภาพถ้าราคายังไม่ลงตัว — เป็นเรื่องปกติของตลาด และบางครั้งราคาจะตามมา
• ของสะสมหลักพันบาทขึ้นไป อย่าเพิ่งจ่ายราคานักสะสมทันที กลับไปเทียบข้อมูลก่อน

คนเดินตลาดวันหยุดไม่มีทางพิสูจน์ความแท้ของเหรียญหรือแสตมป์หายากได้หน้าแผง ถ้าเป็นของหลักพันบาทขึ้นไป ให้ถือคติว่า ‘ชอบไว้ก่อน ยังไม่จ่ายราคาสูงสุด’ แล้วไปตรวจกับผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ — ไม่มีใครควรการันตีความแท้หรือแง่กฎหมายให้คุณตรงนั้น